سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

366

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

اخلاق ، قانون ، حديث و فقه و غيره كتابهاى متعددى نوشته كه نشان‌دهندهء كيفيت علمى و عملى و روانى اوست . به نظر مىرسد كه على بن طيفور در حدود قرن دوازدهم وفات يافته باشد . تأليفات او عبارتند از : تحفهء قطب شاهى كه كتابى نفيس است و در اخلاق به شيوهء گلستان سعدى نگارش يافته است . اين كتاب داراى هشت باب است ( ر . ك : « ايته » ، « 1 » فهرست نسخ خطى فارسى ، كتابخانهء بادليان ، بخش اول ص 898 ، آكسفورد ، چاپ 1889 م ) ؛ تحفهء ملكى ، ترجمهء عيون اخبار الرضا عليه السّلام از شيخ صدوق . ( ترجمهء فارسى آن را براى سلطان عبد اللّه قطب شاه نوشته و نسخه‌اى از اين كتاب در كتابخانهء موزهء كراچى موجود است ) . على ملا ، پادشاه 1224 ه ق / 1809 م از علما و بزرگانى كه از كشمير به دهلى و فيض‌آباد و لكنهو نقل مكان كردند ملا پادشاه كشميرى است كه بسيار مورد احترام بود . ملا على احتمالا در كشمير به دنيا آمد و در همان جا تعليم و تربيت يافت و بخصوص نزد ملا عبد الحكيم راستگو كسب علم كرد . ملا على در عهد شجاع الدولهء آصف الدوله در فيض‌آباد مرجعيت داشت . ( نجوم السماء ، ص 47 ) زهد و تقوا و علم و فضلش بر كسى پوشيده نيست . امراى دربار كشمير نيز با توجه به سابقه‌اى كه از او داشتند به او احترام مىگذاشتند و حكم او را اجرا مىكردند . يكى از مورّخان و مصنف « تاريخ حق‌نما » القاب و اوصاف او را به اين شرح نوشته است . « قدوة الافاضل ، فخر الاماجد و الاماثل ، مقبول بارگاه إله محمد على ملقب به پادشاه » . مؤلف سبيكة الذهب نوشته است : « ملا على پادشاه الكشميرى كان جامعا بين الدنيا و الدّين ، يدرّس العلوم من المنطوق و المرسوم و يشيع مسائل الحلال و الحرام و يرشد الانام باصول الدّين و فروعه فى الليالى و الايام ، شاغلا بترويج الاحكام الشرعية و تدريس المسائل الاصليّة و الفرعيّة » . براثر كوشش او نماز جماعت در فيض‌آباد تشكيل شد ، ملا پادشاه ، سرفراز الدوله حسن رضا خان را به برقرارى شعاير دينى متوجه ساخت و نامه‌اى مفصل براى او ارسال داشت و در آن او را به اهميّت و برقرارى نماز جمعه و جماعت در لكنهو متوجه ساخت . سرفراز الدوله حسن

--> ( 1 ) - Ethe فهرست‌نگار انگليسى - م .